Aangepaste badkamer voor senioren & rolstoel

01 Waarom uw badkamer aanpassen, en waarom tijdig

Zo lang mogelijk in het eigen huis blijven wonen: dat willen de meesten van ons. Vaak is de badkamer de eerste ruimte die problemen geeft. Daar loopt u blootsvoets op een natte vloer, gaat u meermaals per dag zitten en rechtstaan, en stapt u over een badrand. Een val in deze ruimte kan zware gevolgen hebben, en alleen al de angst om te vallen maakt dat mensen zich minder goed wassen of sneller hulp vragen dan nodig.

Ons advies is eenvoudig : pas aan voor u het nodig hebt. Wie de werken rond 60 of 65 jaar laat uitvoeren, bij een gewone badkamerrenovatie, betaalt nauwelijks meer dan voor een standaardbadkamer en kan rustig kiezen. Wachten tot na een ziekenhuisopname betekent beslissen onder tijdsdruk, met een werf die dan extra zwaar valt.

• Wat een aangepaste badkamer u oplevert
• Minder valrisico : geen rand meer om over te stappen, een vloer die grip geeft, stevige steunpunten
• Meer zelfstandigheid : zich alleen wassen, op eigen tempo, ook met een stok of rollator
• Meer comfort voor mantelzorgers : ruimte om te helpen zonder zich in bochten te wringen
• Een badkamer die meegaat : ontworpen voor vandaag en voor binnen 15 jaar
• Een waardevollere woning : een gelijkvloerse douche spreekt kopers van elke leeftijd aan

02 Test : hoe toegankelijk is uw badkamer ?

Beantwoord deze 12 vragen en denk daarbij aan de persoon die de badkamer dagelijks gebruikt. De test berekent een toegankelijkheidsscore en zet de aanbevolen aanpassingen in volgorde van prioriteit, met het onderscheid tussen een lichte aanpassing en zwaardere werken.

03 De belangrijkste aanpassingen in een senioren- of rolstoelbadkamer

Elke situatie is anders : iemand die met een stok loopt, heeft andere noden dan iemand in een rolstoel. Hieronder de aanpassingen die we het vaakst uitvoeren, met de gangbare maatrichtlijnen. We stemmen ze telkens af op de lichaamsbouw en de bewegingen van de persoon.

Gelijkvloerse douche zonder drempel

Dit is de belangrijkste ingreep : geen rand meer om over te stappen. De inloopdouche ligt op vloerniveau, met een zachte helling (1 à 2 %) naar een putje of douchegoot en een waterdichting onder de tegels. Voor rolstoelgebruik mikt u idealiter op 120 x 120 cm of meer, zonder hoogteverschil met de rest van de badkamer. Een vaste halve glaswand of een verzwaard gordijn laat een helper vlotter door dan een draaideur. Hebt u nu een bad ? Lees dan onze pagina bad vervangen door een douche.

Slipvaste vloer

Matte, gestructureerde tegels met een antislipklasse R10 tot R11 (of klasse C voor blote voeten in de douche) beperken uitglijden sterk. Kleine formaten en mozaïek in de douche zorgen voor extra voegen en dus extra grip. Zijn de huidige tegels nog in goede staat, dan kan een onzichtbare antislipbehandeling volstaan. Te vermijden : losliggende matjes en dorpels. Voor extra comfort droogt vloerverwarming de vloer sneller op.

Stevig bevestigde handgrepen

Een handgreep heeft pas zin als ze houdt wanneer iemand zich er plots aan vastgrijpt. We bevestigen ze in een dragende of gemetselde muur, of in een versterkte lichte wand (plaat of voorzetframe), nooit in een gewone gipsplaat. Gangbare richtlijnen : horizontale grepen op ongeveer 75 tot 85 cm hoogte naast het toilet en in de douche, een verticale greep aan de ingang van de douche. De hoogtes stemmen we af op de lengte van de persoon. Kan er naast het toilet geen greep op de muur, dan is een opklapbare steun achter het toilet een goede oplossing.

Opklapbare douchezit

Aan de muur bevestigd en opgeklapt wanneer niemand hem gebruikt : zo kan men zittend en zonder vermoeidheid douchen. Gangbare zithoogte : 45 tot 50 cm. We plaatsen hem binnen handbereik van de kraan en de handdouche, met een handgreep ernaast om recht te komen. Net als de grepen vraagt hij een stevige ondergrond.

Verhoogd toilet

Van een te laag toilet rechtkomen kost veel kracht. Een zithoogte van ongeveer 46 tot 50 cm (bril inbegrepen) is voor de meeste senioren comfortabeler en maakt de transfer vanuit een rolstoel makkelijker. Twee opties : een verhoogde staande pot, of een hangtoilet dat hoger op zijn inbouwreservoir wordt gemonteerd en makkelijker te poetsen is. Voorzie zo nodig zijruimte voor een rolstoel.

Onderrijdbare lavabo

Om zittend handen te wassen of tanden te poetsen, moeten de knieën onder de lavabo passen : een blad op ongeveer 80 cm hoogte met ongeveer 70 cm vrije ruimte eronder, een verschoven of plat sifon en een spiegel die laag genoeg komt (of kantelbaar is). Ondiepe zwevende meubels en extra platte wastafels zijn daarvoor gemaakt.

Thermostatische kraan en hendelbediening

Een thermostatische mengkraan houdt het water op de gekozen temperatuur en blokkeert standaard rond 38 °C : geen plotse hete of koude straal meer, en geen risico op brandwonden. Lange hendels, op kranen en deurklinken, bedient u zonder kracht, ook met stijve of pijnlijke handen.

Bredere deur of schuifdeur

Mik op een vrije doorgang van 85 tot 90 cm voor een rolstoel of rollator. Een schuifdeur (voor de muur of in de muur) neemt geen plaats in de badkamer in. Houdt u een draaideur, laat ze dan naar buiten opendraaien : wordt iemand onwel achter de deur, dan kan men altijd binnen. Een slot dat van buitenaf te openen is, is eveneens aan te raden.

Draairuimte voor de rolstoel

Om met een rolstoel te keren, is een vrije cirkel van 150 cm diameter nodig. Een gelijkvloerse douche mag daar deel van uitmaken, want ze ligt op vloerniveau. Het bad weghalen, een zwevend meubel en een hangtoilet kiezen: zo komt de nodige ruimte vaak vrij, zelfs in een badkamer van 5 à 6 m². Zie ook onze tips voor een kleine badkamer.

Sterkere verlichting, nachtlicht en contrast

Ouder wordende ogen hebben meer licht nodig. We voorzien een krachtige, niet-verblindende algemene verlichting, spiegelverlichting, makkelijk vindbare schakelaars (met verklikkerlampje) en nachtlampjes met bewegingsmelder op de weg van slaapkamer naar badkamer. Voor slechtzienden helpen kleurcontrasten tussen vloer en muren, en rond toilet, lavabo en grepen, om zich te oriënteren. De volledige installatie voldoet aan het AREI (veiligheidszones rond de douche), zie onze pagina over AREI-conformiteit.

Oproepknop of alarm

Een belknop of trekkoord binnen bereik van douche en toilet (ook vanop de grond) laat toe een huisgenoot te verwittigen bij problemen. Aan te vullen met een personenalarm of een alarmsysteem via uw ziekenfonds of een gespecialiseerde dienst.

04 Twee niveaus van aanpassing

Alles hangt af van de huidige toestand en van wat er nog kan komen. We helpen u het juiste niveau te kiezen, zonder meer te verkopen dan nodig.

Renoveert u uw badkamer sowieso ? Dan is dit het moment om onzichtbaar aan later te denken : versterkingen in de muren om later grepen te plaatsen, een gelijkvloerse douche, een iets bredere deur, een toilet op de juiste hoogte. De meerkost is klein en u vermijdt een tweede verbouwing.

05 Hoe verloopt een project voor een aangepaste badkamer

06 Indicatieve prijzen voor een senioren- of rolstoelbadkamer

Onderstaande bedragen zijn richtprijzen voor Brussel en Waals-Brabant, levering en plaatsing inbegrepen, exclusief btw. De werkelijke prijs hangt af van de staat van de muren (nodige versterkingen), het bestaande leidingwerk en de gekozen afwerking. Voor een fijnere raming van een volledige renovatie gebruikt u onze prijssimulator voor badkamers.

07 Premies en tegemoetkomingen voor een aangepaste badkamer

Verschillende instanties kunnen tussenkomen in het aanpassen van een woning, maar de voorwaarden (leeftijd, erkenning van een handicap, inkomen, voorafgaande aanvraag) verschillen per gewest en veranderen geregeld. Daarom noemen we geen bedragen : controleer altijd de actuele regels bij de instantie, voor u de offerte ondertekent als een voorafgaande aanvraag vereist is. We wijzen u graag de weg.

• De belangrijkste mogelijkheden per gewest
• Vlaanderen : het VAPH voor personen met een handicap, en voor 65-plussers de steun voor woningaanpassing (historisch de aanpassingspremie), die evolueert binnen Mijn VerbouwPremie.
• Brussel : afhankelijk van uw situatie Iriscare of de dienst PHARE (personen met een handicap), en naargelang de beschikbaarheid bepaalde Renolution-premies voor woningaanpassing.
• Wallonië : het AVIQ kan tussenkomen in de aanpassing van de woning voor personen met een erkende handicap (met voorwaarden, onder meer rond de leeftijd bij erkenning).
• Overal in België : 6 % btw voor woningen ouder dan 10 jaar, en advies of tussenkomsten via uw ziekenfonds, OCMW of gemeente (uitleen van hulpmiddelen, bezoek van een ergotherapeut, afhankelijk van de dienst).

Bewaar in elk geval foto’s van voor de werken, een gedetailleerde offerte en de facturen : die worden bijna altijd gevraagd. Wij bezorgen ze u overzichtelijk, post per post.